Ubezpieczenie grupowe, choć nadal mało popularne zawierane jest jednak przez coraz więcej przedsiębiorstw, oferujących „grupówkę” jako dodatkowy element wynagrodzenia dla swoich pracowników. Szacuje się, że z tego rozwiązania korzysta już kilka milionów osób zatrudnionych na etatach, a także w oparciu o inne umowy cywilno-prawne.

Można się zastanawiać, co decyduje o nadal znikomym zainteresowaniu pracodawców taką formą polisy, skoro składkę firma może wliczać w koszty? Zarówno ubezpieczyciele, jak i przedsiębiorcy wskazują na niewystarczające uregulowania prawne. Co nie zmienia faktu, że wielu pracodawców oprócz ochrony życia, decyduje się również na umowy dodatkowe, obejmujące fundusze inwestycyjne, pozwalające oszczędzać na dowolny cel, w tym dodatkową emeryturę.

Ubezpieczyciele odnotowują również coraz większe zainteresowanie przedsiębiorstw grupowym ubezpieczeniem zdrowotnym dla pracowników.

Ubezpieczenie grupowe – legalne, ale nielegalne

W rodzimym systemie prawnym próżno szukać legalnej definicji ubezpieczenia grupowego, określanego też niekiedy jako „zbiorowe”. Choć eksperci wskazują, że o fakcie istnienia takiej formy ubezpieczenia przesądza obowiązek informacyjny ubezpieczyciela określony w przepisach ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej.

Mimo wielokrotnych monitów ze strony przedstawicieli środowiska ubezpieczeniowego ustawodawca uznał, że nie ma potrzeby definiowania ubezpieczeń grupowych, skoro począwszy od uchwalenia w roku 1964 roku kodeksu cywilnego, w którym nie znalazł się stosowny zapis, ubezpieczenia te rozwijały się bez większych przeszkód w oparciu o przepis pozwalający na zawieranie jednej umowy, obejmującej większą liczbę podmiotów.

W prawie europejskim natomiast wyróżnia się cztery rodzaje ubezpieczeń grupowych: ubezpieczenie grupowe osobowe, ubezpieczenie grupowe odszkodowawcze, ubezpieczenie zbiorowe odszkodowawcze i osobowe. Wszystkie opierają się o uregulowania prawne, chroniące interesy ubezpieczonego.

Brak takich przepisów w polskim ustawodawstwie budzi wątpliwości co do legalności ubezpieczeń grupowych. Nacisk kładzie się na ekonomiczny wymiar tego rodzaju polis, stąd eksperci wskazują, że należałoby tak skonstruować przepisy prawa dotyczące omawianego obszaru, by ułatwić zaspokojenie ekonomicznego celu tworzenia grup objętych ubezpieczeniem.

Jak uważa Katarzyna Malinowska w artykule „Ubezpieczenia grupowe na życie – niebyt w majestacie prawa?”, opublikowanym w kwartalniku „Prawo Asekuracyjne” (nr 2/2008): „(...) ustawodawca nie dość, że nie przyszedł na pomoc [zmieniając niektóre przepisy Kodeksu Cywilnego - przyp. red.] tym jakże istotnym społecznie ubezpieczeniom, to – pragnąc uniknąć, jak się wydaje, szerzenia się pewnej patologii ubezpieczeń bancassurance – wylał przysłowiowe dziecko z kąpielą”.

Jakie ubezpieczenie grupowe?

Ubezpieczenia grupowe podzielić można według następujących kryteriów:

• wielkość ubezpieczonej grupy, a więc może to być polisa dla małych i średnich firm, zatrudniających od 3 do 20 osób oraz dla dużych przedsiębiorstw, w których zatrudnienie wynosi powyżej 20 pracowników;
• rodzaj programu, a więc ochronny lub inwestycyjny, w tym drugim przypadku ze wskazaniem, na jaki cel przeznaczone zostaną wypracowane zyski (np. dodatkowa emerytura);
• czyje zdrowie i życie objęte jest ochroną ubezpieczeniową, a więc czy ubezpieczeniu podlega tylko pracownik, czy również jego rodzina (małżonek, dziecko, również pełnoletnie) i najbliżsi (konkubent, przysposobione dziecko).